امیررضا اصنافی، استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شهید بهشتی

به حکم انسان بودن باید به فریاد هم برسیم حتی با کوچکترین وسیله ای که فکر می‌کنیم. اما یک نکته اینکه به عنوان قشر کتابدار؛ ما در این گونه حوادث چه نقشی بر عهده داریم؟ آیا باید دوشادوش امدادگران حرکت کنیم؟ اگر از عهده ما بر می‌آید که عضو داوطلب جمعیت هلال احمر باشیم که بسیار نیکوست اما شاید بهتر باشد وظیفه کتابدارانه خود را در این گونه رویدادها انجام دهیم. برخی از این نکات که می‌تواند به عنوان نقش اجتماعی کتابداران مطرح باشد به این شرح است:

• اگر کتابخانه ما در طول تعطیلات نوروز باز است تا جایی که می‌­توانیم از بروشورها یا پوسترهای اینفوگرافیک برای دادن هشدار به مردم و آگاهی رسانی به آنها در هنگام مواجه شدن با سیلاب استفاده کنیم.

• اگر کتابخانه در جایی ایمن قرار دارد از مردم دعوت کنیم به کتابخانه بیایند و ساعاتی را در آنجا بگذرانند، ضمن اینکه می‌توانیم از این فرصت استفاده کرده و به صورت حضوری اطلاع رسانی‌ها و آموزش های لازم را هنگام مواجه شدن با سیل و حضور نیافتن در نقاط پر خطر مثل حاشیه رودخانه و مسیل ها بدهیم.

• مردم در این گونه مواقع بسیار وحشت زده هستند که کاملاً طبیعی است ولی باید سعی کنیم آنها را به حفظ خونسردی دعوت کنیم و شبکه‌ها و مجراهای اطلاع رسانی معتبر را به آنها معرفی کنیم تا از پخش اطلاعات منفی، آلوده و شایعات پیشگیری کنیم یا به آنها را به حداقل ممکن برسانیم.

• ارتباط و تعامل نزدیک با جمعیت هلال احمر و نیز پایگاه های اطلاع رسانی معتبر بسیار مهم است که بتوانیم با اطلاع رسانی‌های مناسب، سریع و دقیق از طریق کتابخانه به مردم، نقش اجتماعی خود را بیشتر و بهتر ایفا کنیم.

• سعی کنیم به صورت فعالانه از قابلیت‌های شبکه‌های اجتماعی برای تهیه و ارسال تصاویر، پادکست‌ها و فیلم‌های آموزشی به کاربران استفاده کنیم و مطمئن باشیم آنقدر شکاف دیجیتالی و اطلاعاتی زیاد نیست که کسی نتواند از این ابزارها جهت آگاهی بخشی بهره بگیرد. حضور کتابداران باید در فضاهای مجازی فعالانه تر باشد.

• در صورتی که کتابخانه ما ایمنی لازم برای مقاومت در برابر سیلاب را ندارد سعی کنیم خود را برای چنین روزهایی آماده کنیم. هیچ ساختمانی نمی‌تواند به صورت قطعی در برابر سیل و زلزله مقاومت کامل داشته باشد. به خصوص کتابخانه‌ها که وضعشان متفاوت است. نجات دادن منابع کتابخانه هم بعد از فرونشستن سیل، کار دیگری است که باید به سرعت انجام داد و از تلف شدن بیشتر این منابع جلوگیری کرد.

یادمان باشد سیل یک رویداد بسیار خطرناک است و پیر و جوان، فقیر و غنی و تحصیل کرده و فاقد تحصیلات را نمی‌شناسد. یک لحظه می‌آید و می‌رود و کاری به این عوامل هم ندارد. بنابراین ما کتابداران باید به آموزش های مدنی و شهروندی مردم بپردازیم و به آنها بیاموزیم که هنگام بحران و بعد از بحران چه فعالیت‌هایی را انجام دهند که بتواند کار امدادرسانی را تسریع کند.

منبع: خبرگزاری تسنیم